Categorieën
6. Nieuwe Rijk 7. Derde Tussenperiode

Ramses IV en zijn rebel

Ramses IV. Op zijn schouders staan zijn nomen en prenomen. 1

Inleiding

Een van de gevolgen van het inkorten van Egyptes geschiedenis, is dat dynastieën XX en XXI tegelijk regeerden. Dat is redelijk controversieel, maar het is niet onmogelijk. Vanuit de nagelaten monumenten van XX is het zelfs mogelijk om duidelijk te krijgen waarom beide dynastieën naast elkaar konden bestaan.

Het draait hier om Ramses IV (906-900). Hij begon kort na zijn troonsbestijging, in 906, te vechten tegen een rebel in Egypte, een oorlog die eindigde met vrede en het feit dat Ramses erkende dat de ander er nog was, en recht had om te ademen. Veel is hier niet over geschreven. Ik heb het alleen gevonden in een boek met bronnen uit zijn tijd.

De eerste teksten

Een zekere Usimarenakht, priester en profeet, richtte in jaar 1 (906/5) een stela op, om te herdenken dat hij in opdracht van Ramses een expeditie had geleid naar de “inaccessible mountains” in de regio van Koptos, in de buurt van Thebe. Daarin schrijft hij tussen zijn vele titels: “one who repels the rebel”. 2 Dit is de eerste duidelijke vermelding van deze rebel. In de Hymn in honour of Ramesses IV staat hoe het gevecht afliep: “Those who were at strife in this land, they have now become peacable.” 3

Op een in het hiëratisch geschreven stela uit Amarah West in Cusj staat een gedeeltelijk bewaard gebleven oorlogsverslag. Het is niet duidelijk of deze oorlog tegen de rebel werd gevoerd, of tegen iemand anders, maar de vermelding van de Negen Bogen (een naam voor de vijanden van Egypte) die teruggedrongen worden doet denken dat het om een inval van buitenlanders gaat. “Then [His Majesty(?)] caused […]. His Majesty sent/proceeded with them, in Year 3, 3rd month of Shomu (shemu), Day 28 (27 februari 904). Was proclaimed(?) […] enemies, the fallen ones who came with a command[(er(?)]. They made/did […] his army, on the right wing/flank. The wing/flank(?) of the enemy of(?) […] he/his […] the Nine Bows being totally repulsed, their plumes for [… rest of text, lost …].” 4

De Large Stela van onderkoning van Cusj Hori, uit het fort Buhen in Cusj, zegt: “terror of him (Ramses IV) being foremost […] against rebels of the land”. 5

Ramses IV over de rebel

Op Ramses’ Great Stela to Osiris and the Gods6 staan meer details: “the lands are at peace, without strife.” Tegen Osiris zegt hij: “… in Nile-land, O one that deals rightly with a wicked enemy … Since I arose as King upon the throne of Horus (de troon van Egypte), I have brought (back) Right to this land wich had been without it, for I know that you suffer when it is lacking throughout Nile-land.”

Hij zegt een paar belangrijke dingen over zijn tegenstander, en alhoewel hij hem niet bij naam noemt, is dit voor Egypte al heel wat: “I have not attacked a man on his father’s seat, for I know that this is an abomination to you.” Helemaal aan het eind staat: “I have curbed the rebellious, sorting them out of my path. Let their (very) breath be gripped in my gasp! (May) I permit their nostrils to inhale as I wish, as you have done. … Appoint my great office (het koningschap) to my heirs, – see, rebels are the bane of Your Majesties!”

Ramses’ “verschrikkelijke vijand” was niet van koninklijke afkomst, en werd door hem beteugeld en uit zijn pad gesorteerd. Hij stond al voor Ramses’ kroning op, want Ramses begon juist tegen hem te vechten omdat, toen hij koning werd, er geen recht was in het land. In “(May) I permit their nostrils to inhale as I wish” is “may” toegevoegd door de vertaler. Als je dat woord weglaat krijg je een heel andere betekenis: na de gevechten tussen Ramses en de rebel erkende Ramses hem als koning in Egypte.

Conclusie

Ramses begon in 906 te strijden tegen iemand die al onder zijn vader, Ramses III (937-906), koning was geworden, maar nooit door hem was verslagen. Het lijkt erop dat zowel Ramses (IV) als zijn rebel geen grote overwinning kon claimen, want er kwam vrede en Ramses erkende dat de ander recht had om te ademen. Dat is heel wat voor de tegenstander van een farao.

In de standaardchronologie is dit een curiositeit. In mijn op de Bijbel gebaseerde chronologie zat XXI tegelijk met XX op de troon, en kan deze rebel Smendes (925-899) zijn. Hij was de eerste koning van XXI, niet per se van koninklijke afkomst, en regeerde al toen Ramses III nog leefde. Als de vrede die Ramses IV en zijn rebel sloten van kracht bleef onder hun opvolgers, kan dat verklaren waarom van Ramses IV’s opvolgers alleen Ramses VI (896-888), Ramses IX (879-861) en Ramses XI (876-minstens 841) onrust in het land noemen. De door Ramses IV gesloten vrede met een tegenstander die niet gevangen werd genomen, is dan een aanwijzing voor het idee dat XX de troon van Egypte deelde met XXI.

laatste wijziging: 11 december 2022

  1. By Osama Shukir Muhammed Amin FRCP(Glasg) – Own work, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=62666341 []
  2. Stela Goyon No. 89, in Kitchen (2012), p. 1. Kitchen heeft hier “rebel(s)”, en dus het meervoud toegevoegd. []
  3. Ostracon Turin N. 57001 Recto, in Kitchen (2012), p. 66 []
  4. Kitchen (2012), p. 63 []
  5. No. 1748 BM, 66668, in Kitchen (2012), p. 73-74 []
  6. Cairo JdE 48831, in Kitchen (2012), p. 21-28 []

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *